Examen: voorbeeldvragen & antwoorden

Bathtub-model: water in kuip daalt van 50 naar 25 gallon in 10 minuten. De inflow is constant op ~5 gallon/minuut. Welke grafiek representeert de bijbehorende outflow?

Antwoord: A: outflow stijgt geleidelijk van ~5 naar ~10 gallon/minuut

Redenering: Als de stock daalt terwijl de inflow constant is, moet de outflow groter zijn dan de inflow. De stock daalt −25 gallon in 10 min = −2,5 gallon/min netto. Inflow ≈ 5, dus outflow ≈ 7,5 gemiddeld, oplopend van ~5 naar ~10 gal/min.

Nestlé's doel: 'Our purpose is enhancing quality of life and contributing to a healthier future.' Welk leverage point?

Antwoord: B: Goals (leverage point #3)

Redenering: De uitspraak beschrijft het purpose: het overkoepelende doel van het systeem. Buffers = stocks; self-organization = systeem hervormt zichzelf; information flows = wie heeft toegang tot info.

Bankrekening-model: rente = percentage × huidige balans (stock), toegevoegd als inflow. Welk gedrag?

Antwoord: A: Exponentiële groei

Redenering: De stock bepaalt de hoogte van de inflow: hoe hoger de stock, hoe groter de inflow: een reinforcing loop (compound interest). R-loops produceren exponentieel gedrag.

Koffiedrinker-model: 'opgeslagen energie in lichaam' is een stock zónder inflow. Wat is waar?

Antwoord: C: Opgeslagen energie kan alleen gelijk blijven of dalen

Redenering: Een stock verandert ALLEEN via flows. Zonder inflow kan de stock enkel gelijk blijven (geen outflow) of dalen (via outflow); stijgen is onmogelijk.

Thermostaat-model: kamertemperatuur geregeld door thermostaatinstelling én beïnvloed door buitentemperatuur. Wat is waar?

Antwoord: D: Het systeem heeft twee conflicterende doelen

Redenering: Twee B-loops: (1) thermostaatinstelling stuurt kachel aan; (2) buitentemperatuur trekt de kamertemperatuur naar buiten. Beide streven een ander 'doel' na: het systeem oscilleert of zoekt een compromis.

Model toont: kortetermijnfix → vermindert symptoom (B-loop), maar bijwerkingen versterken via R-loop het achterliggende probleem. Wat is de uitweg?

Antwoord: C: Focus op langetermijnherstructurering

Redenering: Dit is Shifting the Burden. De uitweg: stel de fundamentele oplossing centraal en accepteer dat dit meer moeite kost. A past bij Seeking the Wrong Goal, B bij Rule Beating, D bij Escalation.

Capital = INTEG(Investment − Depreciation, 5) | Investment = MIN(Growth goal, Profit) | Goal Growth = Capital × Growth Propensity. Welk SFD is correct?

Antwoord: C

Redenering: INTEG → Capital is een stock met inflow Investment, outflow Depreciation, beginwaarde 5. MIN → Investment hangt af van twee variabelen. Antwoord b is fout: het toont een variabele die de stock direct beïnvloedt zonder flow: stocks veranderen alleen via flows.

Bankrekening met €100; de bank geeft elk jaar €10 Loyalty Bonus, ongeacht het saldo. Beste SFD?

Antwoord: C: Stock met constante inflow

Redenering: De bonus hangt niet af van de stock (geen R-loop zoals bij rente): een vaste inflow van €10/jaar. C is het beste omdat het expliciet een accumulatiepunt (stock) toont: essentieel voor een correct SFD.

Auto-dealermodel: vóór t=26 stabiel; Customer demand = 20 + STEP(2,26); Perceived sales = INTEG(Change, Sales). Welke stelling is juist?

Antwoord: C: Dynamisch evenwicht → disequilibrium → nieuw dynamisch evenwicht

Redenering: Vóór t=26 integreert Perceived Sales voortdurend, maar de nettoverandering is nul (Sales = Perceived sales): dynamisch evenwicht. Na t=26 geeft STEP een schok → disequilibrium → na aanpassing een nieuw dynamisch evenwicht op hoger niveau.

AI helpt de auto-dealermanager zijn perceptie te verbeteren om bestellingen af te stemmen op werkelijke verkoop. Waar heeft de AI effect?

Antwoord: D: Desired inventory

Redenering: AI verbetert de besluitvorming: niet hoe snel hij waarneemt (perception delay), niet de vraag (extern), niet de responstijd (logistiek): maar hoe goed hij zijn GEWENSTE voorraad afstemt op de werkelijke vraag.