Begrippen Duurzaam Ondernemerschap

Persoonlijk manifest: Individueel eindproduct (50%) van 1600 tot 2500 woorden waarin je in de ik-vorm je beargumenteerde standpunt over duurzaam ondernemerschap geeft en laat zien hoe het zich ontwikkelde.
Onderzoeksplan: Groepsproduct (50%) van 3500 tot 4500 woorden: een plan voor een nog uit te voeren onderzoek, met wat, waarom en hoe je gaat onderzoeken.
Intervisie: Korte bijeenkomst van ongeveer 15 minuten per team waarin voortgang en vragen met de docent worden besproken.
Teamrol (Belbin): De manier waarop iemand zich in een team gedraagt en bijdraagt. Belbin onderscheidt negen rollen in actie-, mens- en denkgerichte groepen.
Toelaatbare zwakte: De keerzijde van een sterke teamrol die je accepteert omdat de bijdrage het waard is, zoals het ongeduld van de vormer.
Teamprofiel: Overzicht van de aanwezige en ontbrekende teamrollen in een team, met de sterke punten en uitdagingen van het team.
Kernkwaliteiten: Eigenschappen waarin iemand sterk is en die hij in een team kan inzetten; in de voorbereiding gekozen met hulp van twee anderen.
Verwachtingsmanagement: Afspraken in het team over gewenste inzet en ambitie, om frustratie door verschillende verwachtingen te voorkomen.
Escalatieprocedure: Vooraf afgesproken stappen (e-mail met docent in cc, gesprek, waarschuwing, verwijdering) voor als een teamlid zich niet aan afspraken houdt.
Meeliften: Profiteren van het werk van teamgenoten zonder zelf bij te dragen (freeloading); wordt in het vak niet geaccepteerd.
Ondernemerschap (Shane en Venkataraman): De studie van hoe, door wie en met welke effecten kansen voor toekomstige goederen en diensten worden ontdekt, geëvalueerd en benut.
Creatieve destructie: Idee van Schumpeter dat innovaties van ondernemers bestaande producten, bedrijven en werkwijzen verdringen.
Bricolage: Iets maken uit middelen die voorhanden zijn, ook middelen die anderen hebben afgewezen of genegeerd (Baker en Nelson).
Causation: Redeneerwijze waarin de ondernemer een vast doel heeft en de middelen zoekt om dat te bereiken (Sarasvathy).
Effectuation: Redeneerwijze waarin de ondernemer vertrekt vanuit de beschikbare middelen en doelen onderweg laat ontstaan (Sarasvathy).
Pull-factoren: Motieven die iemand naar ondernemerschap trekken, zoals onafhankelijkheid, erkenning, welvaart en rolmodellen.
Push-factoren: Omstandigheden die iemand naar ondernemerschap duwen, zoals werkloosheid, discriminatie, armoede en niet-erkende diploma's.
Necessity-driven ondernemer: Iemand die uit noodzaak onderneemt omdat andere opties ontbreken; tegenover de opportunity-driven ondernemer die een kans ziet.
Kritische ondernemerschapsstudies: Stroming die vraagt voor wie ondernemerschap is, hoe context het beïnvloedt en wie als ondernemer wordt gezien.
Entrepreneuring: Inspanningen van individuen of groepen om nieuwe economische, sociale, institutionele en culturele omgevingen te creëren (Rindova en collega's).
Minority entrepreneurs: Ondernemers die buiten het dominante archetype vallen, zoals vrouwen, migranten, vluchtelingen en LHBTIQ+ ondernemers.
Dark side (Shepherd): Negatieve psychische en emotionele gevolgen van ondernemend handelen voor de ondernemer zelf.
Downside (Shepherd): Het financiële verlies van de ondernemer als gevolg van het ondernemingsproces.
Destructive side (Shepherd): Schade aan anderen in de samenleving doordat middelen van anderen door ondernemend handelen worden aangetast.
Duurzaam ondernemerschap: Ondernemersrendement behalen en tegelijkertijd sociale en ecologische omstandigheden verbeteren; winst en bijdrage gaan samen in het verdienmodel.
Triple bottom line: Beoordeling van een organisatie op people, planet en profit in plaats van alleen op winst.
Duurzame onderneming: Onderneming waarbij duurzaamheid in de kernactiviteit en het verdienmodel zit, in tegenstelling tot een bedrijf met alleen duurzame praktijken.
Sociaal-commercieel hybride spectrum: Reeks van puur sociale via hybride naar puur commerciële organisaties; duurzaam ondernemerschap zit in het hybride midden.
Ondernemersoriëntatie (EO): De mate waarin een persoon of organisatie ondernemend handelt: innovatief, proactief en risicobereid.
Duurzaamheidsmotivatie: De mate waarin een ondernemer door sociale en groene waarden wordt gedreven; een van de twee dimensies van de archetypen.
Evangelist: Archetype met hoge duurzaamheidsmotivatie en hoge ondernemersoriëntatie.
Idealist: Archetype met hoge duurzaamheidsmotivatie maar lage ondernemersoriëntatie.
Opportunist: Archetype met lage duurzaamheidsmotivatie en hoge ondernemersoriëntatie; ziet duurzaamheid vooral als marktkans.
Realist: Archetype met lage duurzaamheidsmotivatie en lage ondernemersoriëntatie.
Intrinsieke motieven: Motieven vanuit de ondernemer zelf, zoals waarden en passie; bij duurzame ondernemers sterker dan geld.
Tone of voice: De manier waarop een onderneming communiceert; een duurzame ondernemer kan die afstemmen op de niet-duurzame klant.
Duurzame ontwikkeling: Ontwikkeling die voorziet in de behoeften van nu zonder toekomstige generaties te benadelen; gedefinieerd in de jaren 90.
Ecologisch discours: Spreken over duurzaamheid als de relatie tussen mens en natuur (Giovannoni en Fabietti).
Sociaal discours: Spreken over duurzaamheid als sociale gelijkheid en rechtvaardigheid, met MVO en stakeholdertheorie.
Bedrijfsmatig discours: Spreken over duurzaamheid als 'staying in business', met de paradox dat bedrijven zowel oplossing als oorzaak zijn.
Duurzame waarde: Waarde in de overlap van ecologische, sociale en economische waarde.
Blended value: Gemengde waarde die economische, sociale en ecologische opbrengsten combineert; terug te vinden in de titel van het cursusboek.
SDG's: De zeventien Sustainable Development Goals van de VN, de actieagenda voor duurzame ontwikkeling tot 2030.
MVO (CSR): Maatschappelijk verantwoord ondernemen door vooral winstgerichte bedrijven, naast de kernactiviteit.
Sociaal ondernemerschap: Missiegedreven ondernemerschap gericht op sociale waarde.
Ecologisch ondernemerschap: Economische waarde creëren door milieuproblemen op te lossen (ecopreneurs).
Transformationeel ondernemerschap: Ondernemerschap dat via een systeembenadering sociaaleconomische transformatie wil bereiken.
Ethisch ondernemerschap: Ondernemerschap gebouwd op eerlijkheid, integriteit, fatsoen en efficiëntie.
Waargenomen wenselijkheid: Hoe aantrekkelijk iemand duurzaam ondernemen vindt; een van de vijf motivaties.
Waargenomen haalbaarheid: Hoe goed iemand denkt duurzaam te kunnen ondernemen; een van de vijf motivaties.
Antropoceen: Tijdperk waarin de mens de belangrijkste kracht is die de aarde verandert; reden waarom 'minder schade' niet volstaat.
SEO: Sustainable entrepreneurship orientation: EO aangevuld met bewustzijn en motivatie voor duurzaamheid, als strategische hulpbron.
EO als besluitvormingsproces: Opvatting dat ondernemende organisaties berekende risico's nemen na gedegen onderzoek naar de mogelijke uitkomsten.
Change agent: Persoon die duurzame verandering in een organisatie nastreeft, ook als dat botst met heersende opvattingen.
Corporate entrepreneurship: Ondernemende activiteiten binnen een bestaande organisatie; niet per se op duurzaamheid gericht.
Intrapreneurship: Als werknemer van een grote organisatie handelen als een zelfstandige ondernemer.
Sustainability champion: Iemand op elk niveau in een organisatie die verandering leidt om die organisatie duurzaam te maken.
Vier C's: Drijfveren om groen te worden volgens Schaper: compliance, costs, customers en caution.
Census: Onderzoek onder (bijna) de hele populatie, zoals de vragenlijst onder 21.487 Australische bedrijven in hoofdstuk 4.1.
Aan- en uitknoppen: Praktijkconclusies van Schaper over wat verduurzaming stimuleert of remt, zoals waarden, eenvoud, terugverdienmogelijkheden en regelgeving.
Greenwashing: Een ongefundeerde bewering waardoor consumenten producten milieuvriendelijker vinden dan ze zijn.
Pinkwashing: Steun voor bijvoorbeeld LHBTIQ+ rechten of diversiteit gebruiken voor het imago, zonder dat beleid of praktijk dat waarmaakt.
Bedrijfsethiek: Nadenken over goed en juist handelen van organisaties, onder meer rond arbeid, privacy, mensenrechten en milieu.
Reputatierisico: Het risico op schade aan het imago, bijvoorbeeld als duurzaamheidsclaims niet blijken te kloppen.
Beargumenteerde kritiek: Kritiek die een concrete bewering met bewijs en cursusbegrippen bespreekt en tot een standpunt leidt.
RU College Tour: Hoorcollege met een panel van drie duurzame ondernemingen uit Nijmegen.
Topiclijst: Lijst met onderwerpen, subonderwerpen en openingsvragen voor een interview, in een logische volgorde.
Semigestructureerd interview: Interview met vaste onderwerpen maar ruimte om door te vragen en af te wijken.
Doorvragen: Neutraal verder vragen om meer informatie te krijgen, bijvoorbeeld 'Kunt u daar een voorbeeld van geven?'.
Sturende vraag: Vraag met een waardeoordeel die de respondent een kant op stuurt; ongeschikt in een interview.
Sociaal wenselijk antwoord: Antwoord dat een respondent geeft omdat hij denkt dat het geaccepteerd of gewenst is, niet omdat het klopt.
Persoonlijke communicatie (APA): Verwijzing naar een niet-openbare bron, zoals een college of gesprek, alleen in de tekst en niet in de referentielijst.
AVG: Europese privacywet die bepaalt welke persoonsgegevens je mag verzamelen en hoe je ermee omgaat.
Bedrijfsmodel: De logica van hoe een organisatie waarde creëert, levert en vangt; een duurzaam bedrijfsmodel telt ook waarde en schade voor mens en milieu mee.
Waarden-actiekloof: Het verschil tussen de duurzame bedoelingen en kennis van consumenten en hun feitelijke gedrag.
Delen, geen eigendom: Bedrijfsmodel waarbij één product door meerdere klanten wordt gebruikt, zoals autodelen.
Diensten voor vraagvermindering: Bedrijfsmodel met oplossingen die het energie- en grondstoffengebruik van mensen en bedrijven verlagen.
Verkoop en promotie matigen: Bedrijfsmodel dat bewust minder verkoopt en verkoopt op basis van werkelijke behoefte.
Levensduur verlengen: Bedrijfsmodel met producten die lang meegaan, te repareren en te upgraden zijn en niet modegevoelig.
Direct hergebruik: Bedrijfsmodel dat markten creëert voor gebruikte goederen, zodat minder op de afvalberg belandt.
Volledige levenscyclus-sufficiëntie: Bedrijfsmodel gericht op sterk verminderd grondstoffengebruik over de hele levenscyclus, zoals frugale innovaties.
Regeneratief lean canvas: Canvas op basis van het lean canvas van Maurya dat naast klant en geld de effecten op mens en planeet in elke bouwsteen meeneemt.
Circulaire economie: Model van productie en consumptie waarin materialen en producten zo lang mogelijk worden gedeeld, hergebruikt, gerepareerd en gerecycled.
Lineaire economie: Economie volgens nemen, maken, weggooien.
Circularity practices: Handelingen van bedrijven die passen bij de circulaire economie, zoals recyclen, herfabriceren, hergebruiken en herverdelen.
Ideaaltypisch model: Een geïdealiseerd model dat nog niet structureel is gerealiseerd; zo noemt hoofdstuk 2.3 de circulaire economie.
Break-through innovation: Baanbrekende vernieuwing; de circulaire economie maakt het mogelijk relaties met stakeholders opnieuw uit te vinden.
Positieve terugkoppelingslus: Proces waarin elke stap de volgende versterkt, zoals circulaire stappen die samenwerking met stakeholders makkelijker maken.
B Corp: Certificering voor bedrijven die maatschappelijk doelgericht werken; in hoofdstuk 2.3 een belangrijk signaal voor circulaire ondernemers.
Regeneratief: Hoogste trede van de ladder: netto positieve oplossingen, mensen doen dingen zoals de natuur.
Doelstelling: Formulering van welke nieuwe kennis het onderzoek oplevert en waarom; geen vraag.
Vraagstelling: De vraag of vragen die het onderzoek beantwoordt; moet aansluiten op de doelstelling, specifiek en haalbaar zijn en een kennisvraag zijn.
Handelingsvraag: Vraag naar wat je moet doen om een probleem op te lossen; ongeschikt als empirische vraagstelling.
Kennisvraag: Vraag naar iets wat je kunt weten en onderzoeken; geschikt als empirische vraagstelling.
Literatuurstudie: Nagaan wat er al bekend is over een onderwerp; gaat vooraf aan empirisch onderzoek maar is zelf geen empirische waarnemingsmethode.
Beschrijvende vraag: Vraag naar hoe een situatie eruitziet, inclusief exploratieve vragen.
Verklarende vraag: Vraag naar oorzaken: waarom is iets zo?
Toetsende vraag: Vraag of een veronderstelling (hypothese) juist is.
Longitudinaal onderzoek: Onderzoek met metingen op meerdere momenten om ontwikkelingen te volgen; tegenover cross-sectioneel onderzoek als momentopname.
Theoriegericht onderzoek: Onderzoek dat bijdraagt aan nieuwe kennis, naar aanleiding van hiaten of tegenstrijdigheden in de theorie.
Praktijkgericht onderzoek: Onderzoek dat kennis levert om een praktijk- of handelingsprobleem op te lossen.
Conceptueel model: Schematisch overzicht van de veronderstelde samenhangen tussen factoren die een verschijnsel verklaren.
Operationaliseren: Theoretische begrippen vertalen naar empirisch meetbare variabelen.
Validiteit: De mate waarin een instrument meet wat het theoretisch hoort te meten.
Betrouwbaarheid: De mate waarin herhaling van een meting dezelfde resultaten oplevert.
Onderzoekseenheid: Datgene waarover het onderzoek een uitspraak doet, zoals werknemers of bedrijven.
Deductie: Van theorie via hypothese naar observatie; typisch voor toetsend onderzoek.
Inductie: Van observaties via empirische generalisaties naar theorie; typisch voor theorieontwikkelend onderzoek.
Interne validiteit: De mate waarin je kunt concluderen dat een oorzaak echt het gevolg veroorzaakt; sterk bij experimenten.
Externe validiteit: De mate waarin resultaten gelden voor andere situaties dan de onderzochte; zwak bij laboratoriumexperimenten.
Steekproefkader: De lijst waaruit een steekproef wordt getrokken, zoals een register; nooit helemaal volledig.
Gestratificeerde steekproef: Steekproef waarbij de populatie eerst in subgroepen wordt verdeeld en uit elke subgroep wordt getrokken.
Quotasteekproef: Niet-aselecte steekproef waarbij interviewers categorieën vullen; leidt vaak tot vertekening.
Non-respons: Het niet deelnemen van benaderde personen; kan resultaten vertekenen als niet-reageerders afwijken.
Verstehen: Begrijpen van de betekenis die mensen aan hun situatie geven; kern van interpretatief onderzoek.
Participerende observatie: Waarnemen door deel uit te maken van de onderzochte situatie, met zo weinig mogelijk invloed.
Member check: Nagaan of de beschrijving van de onderzoeker overeenkomt met hoe de onderzochten het zelf zien.
Sensitizing concepts: Richtinggevende begrippen die tijdens kwalitatief onderzoek worden aangescherpt (Blumer).
Theoretical sampling: Gaandeweg bewust nieuwe cases of situaties kiezen op basis van opgedane inzichten.
Verzadiging: Punt waarop nieuwe waarnemingen geen nieuwe inzichten meer opleveren.
Triangulatie: Meerdere bronnen en methoden gebruiken en de uitkomsten op elkaar betrekken.
Casestudy (Yin): Empirisch onderzoek naar een hedendaags verschijnsel in zijn echte context, met vage grenzen tussen verschijnsel en context en meerdere bewijsbronnen.
Critical case: Eén case die aan alle voorwaarden van een theorie voldoet en daardoor geschikt is om die te toetsen.
Revelatory case: Onthullend geval dat de kans biedt iets te bestuderen dat eerder ontoegankelijk was.
DOVE-cyclus: Handelingscyclus voor organisatieontwerp: diagnose, ontwerp, verandering en evaluatie.
Symptoombestrijding: Het aanpakken van zichtbare verschijnselen zonder de onderliggende oorzaken op te lossen.
Systeemdynamica: Interventiemethode die het gedrag van een verschijnsel in de tijd modelleert met terugkoppelingslussen.
Group model building: Interventiemethode waarin stakeholders samen een model bouwen om consensus en draagvlak te bereiken.
Theoretische achtergrond: Deel van het onderzoeksplan dat kritisch bespreekt wat de literatuur over het onderwerp weet; geen opsomming.
Consistentie (onderzoeksplan): Criterium dat beoordeelt of probleem, vraag, theorie en methode op elkaar aansluiten.
Reflecteren: Kritisch nadenken over je eigen ideeën, gedachten en gevoelens en wat je daarvan leert.
Positionering: Het duidelijke standpunt waarmee het manifest eindigt en dat logisch volgt uit de reflectie.
APA 7: De zevende editie van de verwijsstijl van de American Psychological Association, verplicht voor beide eindproducten.
Pitch: Korte, overtuigende presentatie met als hoofddoel het publiek te overtuigen dat een idee de moeite waard is.
Pitch canvas: Hulpmiddel van Best3Minutes om een pitch op één pagina te structureren: pijn, product, uniek, bewijs, team en call to action.
Call to action: De expliciete actie die je aan het eind van de pitch aan het publiek vraagt.
Kracht van drie: Richtlijn om maximaal drie kernpunten te noemen omdat mensen die het best onthouden.
Publieksprofiel: Analyse van je publiek: uitdagingen, houding, kennis, interesses en grootste bezwaar.